Yeşilöz Köyü Ürgüp'e 17 km Mesafededir.Kayseri-Ürgüp Yolu Köyün 7 km Uzağından geçmektedir.
Dereköyler vadisi içerisinde yerleşmiş olan Karain,Karlık ve Yeşilöz Köylerinin bulunduğu kesimler oldukça eski bir tarihi görünüm sergilemektedir.
Geçen ay Karlık Köyü ile ilgili yazımızda bu köyün bilgilerini vermiştik ve oldukça ilgi topladı.
Bu yazımız da Yeşilöz Köyünün tanıtımı ile ilgili olacaktır.

Köyün Yerleşim alanı içerisinde değişik uygarlıkların izleri mevcuttur. Kapadokya Krallığı Roma ve Bizans Uygarlıklarına ait olanlardır. Kanıtı ise Köyde mevcut Teodora Kilisesidir .
Bizans İmparotoriçesi Teodora ,Adma yapıldığı Çağlak Yeraltı şehri Karmaşık dehlizleri direkli denilen Kral Mezarı ve yüz merdivenle inilen Sazlı kuyu, Alkaya denilen yerde ise Kapodokya Krallığı ve Roma İmparatorluğuna ait kaya mezarları yerleşim alanları ile Ağmaz Bölgesinde ise Roma,Daha Sonraları Selçuklu dönemlerine ait yerleşim alanı ve mezarları mevcuttur.
Türklerin izleri Selçuklularla başlar daha sonra beylikler döneminde Danişmentliler ve Karamanoğulları beyliğinin sınırları içerisinde yer almıştır.
Karamanoğlularmın Osmanlı devletine katılması ile Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında 1954 Yılına kadar Kayseri İline Bağlı iken 1954 Yılında Nevşehir'in İl olması Nevşehir İl Sınırlarına dahil edilmiştir.

Köyün İlk ismi Tağar dır Ancak 1961 yılında Beydeğirmeni .1963 Yılında Yeşilöz ismi verilmiştir.Tağar dil özellikleri bakımından öz Türkçe bir kelime olup,Köyü kuran topluluğun soyuna dayalı ismini ifade etmektedir.

Tağar'lıların Tarih içerisinde seyrine baktığımızda Orta Asya'daki İlk Türk medeniyet alanlarından birinin adının Tağar Kültürü olduğunu görüyoruz.Bu Dönem (M.Ö.700-100) Yılları arasında tarihlenmektedir.Bu dönemde Türk Kültürü Madeni çok yönlü işleyerek çeşitli eserler meydana getirmiştir.Bu bilgiler Tağar toplumunun medeniyetle erken dönemde tanıştığının işaretidir.Osmanlı devleti döneminde Tağar'ların Anadolulum çeşitli yörelerine dağıtıldığı anlaşılmaktadır.Araştırmalar neticesinde ortaya çıkan Köyün İlk yerleşim yeri Hodul Dağı Ören Mevkii Civarı olduğu daha sonra Alkaya mevkiine yerleştiği son olarakta bugünkü yerleşim alanına indiği bilinmektedir.

Köyün Yerleşim alanı dışındaki arazi yüksek rakımlı plato görünümünde, Arazi doğal erozyonun oluşturduğu büyüklü, küçüklü çok sayıda vadi bulunmaktadır.Hodul dağının yanında Gözele,Çağşak ve Çataltepe köyün yüksek tepeleridir.Köyün Ekilebilen arazisi 15 000 dekar civarında,Bu arazinin bir kısmı taşlı ve engebeli kurak olduğu genellikle bu kısımlarda Nohut,Buğday ve çeşitli tahıl üretimi yapılmakta köyün alt kısımlarında az olmakla birlikte sulu tarım Sebze Ağaçlık bölgelerinde ise Kayısı,Elma,Armut ve son yıllarda ceviz yetiştirilmektedir.
Cumhuriyet döneminden bir müddet sonra İlk İlkokul açılmış ancak daha sonraları Nüfus yoğunluğu azaldıkça Ürgüp Merkezine Taşımalı eğitim yapılmakta ,Cami ise oldukça eski 1794 yılında yapılmış ibadet yapılmakta ,Çeşmeleri Abis Pınarı H.Osman efendi tarafından 1817 yılında yapılmıştır.

Genelde diğer köylerimizde olduğu gibi Bu köyümüz dede Yemekleri oldukça lezzetli ve zengin çeşitleri yapılmakta bunlar Köylerde bulunan Tandır ve Köy Fırınında yapılırsa Kuru fasulye, Nohutlu yahnisi, Fırında pişen ekmeği meşhurdur.Ayrıca Her yıl Temmuz ayının 3. haftası Pazar günü Hodul Dağı Yeşilöz Köyü Kültür ve Dayanışma Şöleni yapılarak Köy dışındaki Yeşilöz'lülerle beraber tanışma ve kaynaşma amacıyla Yemekli olarak Nohutlu ve Etli bulgur pilav Günü düzenlenmektedir.

Yeşilöz Köyümüzün nüfusu 1990 yılından önce 200 Hane iken 1999 nüfus sayınımda fazla bir düşüş yaşanmamış bugün köy 160 hanede kalmış. Nüfusu ise yaklaşık 435 kişidir.
Köyde Yaşam Halen Devam Etmektedir.
Derleyen
*Tarihi Bilgiler İl Kültür Müdürlüğü
Halk Kültürü Araştırmacısı Hüseyin Sevindik'ten Alınmıştır.
İSA UZ Tic.San.Odası Prs.
 

www.basdere.net